Hoe kom je uit je burcht (3)

Hoe kom je uit je burcht (3)

Je kunt niet voorkomen dat je af en toe in je burcht komt. Het zit in je DNA en dit zorgt ervoor dat je lichaam direct reageert op triggers. Wanneer je in je burcht zit kun je pas je eigen burchtreacties herkennen. Dit is ook het moment dat je kunt besluiten dat je eruit wilt zodat je op een meer effectieve manier kan reageren op de situatie. 

 

STAP 1 

Wat is er gebeurd, wat was de trigger?

Welk primair gevoel is geraakt?

 

STAP 2 

Nu je weet welk primair gevoel er bij jou is geraakt, is het handig wanneer de ander begrijpt welk effect zijn of haar gedrag op je heeft. Het is belangrijk dat je gevoel klopt met de gebeurtenis. De ander moet je reactie begrijpen. Dit kan alleen op basis van je primaire gevoel omdat dan de gebeurtenis in relatie staat met je reactie op deze gebeurtenis. Wanneer er iemand op je teen staat en je zegt: “Je staat op mijn teen en dat maakt me verdrietig” dan is de relatie ver te zoeken.

Onderkennen of je boos, bang of bedroefd was voor je in je burcht kwam, vergt enige oefening. Wat gebeurde er net daarvoor? Om welk domein gaat het: om zelfbehoud, affectie of rechtvaardigheid? 

STAP 3

Het besef van een keuze geeft al eigenwaarde. Je kunt zelf beslissen of je de ander vertelt wat er in je omgaat. Onderkennen dat je boos bent en toch besluiten het niet te zeggen tot een beter passende situatie, is een keuze. Dan ben je niet bang voor de confrontatie, maar je ‘parkeert’ hem. Zo blijf je in contact met je gevoel en met je omgeving. 

Soms onderken je een burchtreactie direct, soms pas later. Soms zit je thuis naar jezelf te kijken en beschuldig je jezelf dat je mond niet open hebt gedaan. Ook dan helpt het om in gedachten terug te gaan naar het trigger moment. Door je bewust te worden van wat je precies voelde, je primaire gevoel, kun je alsnog beslissen om het gesprek met de ander aan te gaan.

 

Wat kan helpen bij het bespreekbaar maken van een gevoel, is de GEIN formule uit ‘Geweldloze communicatie’. De formule is enkel bruikbaar in een bestaande relatie, want de voorwaarde is dat de ander open kan staan voor wat jij voelt. Maar ook bij een al verbroken relatie kan het uitspreken van wat er in je omgaat waardevol zijn. 

 

GEIN FORMULE

Met deze formule zeg je (meteen) welk effect het gedrag van de ander op jou heeft. Je geeft de ander feedback op zijn of haar verbale en/of non-verbale communicatie.

De letters staan voor Gedrag – Effect – Ik – Nu. Ofwel: jouw gedrag heeft als effect op mij (ik) dat ik me (nu) … voel.

Gedrag van de ander

Je benoemt het gedrag van de ander zonder iets in te vullen en zonder oordeel. 

Je benoemt wat je hoort en ziet: Als jij … zegt, als jij … doet, dan …

 

Effect  

Je beschrijft het primaire gevoel dat bij je opkomt.

Ik

Welk effect heeft wat de ander doet op jou? Dit is een ik-boodschap.

Nu  

Je vertelt wat er op dit moment met je gebeurt.

Niet:      Je zit me uit te lachen, ik kan het bij jou niet gauw goed doen hè. 
Wel:      Ik hoor je door de telefoon lachen terwijl ik je iets serieus vertel. Daar word ik onzeker van, omdat ik denk dat je me uitlacht.

Niet:      Wat ben je toch druk, ik word nerveus van je. 

Wel:       Als je zo met je armen zwaait, raak ik afgeleid en kan ik niet meer goed naar je luisteren.

Niet:      Ik moet hier alles alleen doen. Het interesseert je blijkbaar niet hoe ik me voel.

Wel:        Als je thuiskomt en niet vraagt hoe mijn dag is geweest, krijg ik het gevoel dat ik niet belangrijk ben, en dan vind ik het moeilijk om je te vertellen dat ik moe ben en wil dat je me helpt.

 

Gewin

De W van gewin is nog toe te voegen aan de GEIN formule: en ik zou willen dat je …

Niet:      Wat ik je vertel interesseert je niet hè? Laat maar.

Wel:       Ik zie je steeds naar het raam kijken. Dat irriteert me omdat ik denk dat je het niet interessant vindt wat ik vertel. Ik zou het fijn vinden wanneer je me aankijkt.

Niet:      Heb je je geamuseerd? Was je telefoon soms stuk?

Wel:     Als je niet belt dat je later komt, word ik ongerust en bang dat er iets mis is. Ik zou willen dat je me belt als het later wordt, ook als je niet weet hoe laat.

 

Tot slot

De GEIN formule is een krachtig communicatiemiddel, omdat je snel zegt wat je ervaart. Vertel je het een dag, een week of een jaar later, dan weet de ander niet meer precies wat er gebeurd is en waar het over ging en jij waarschijnlijk ook niet, al denk je wellicht van wel.

Dit betekent niet dat je het dan maar niet meer moet zeggen. Je kunt een afweging maken: leidt het alsnog zeggen tot meer duidelijkheid, meer openheid? Als je daar vertrouwen in hebt, zeg het dan. Heb je er geen vertrouwen in? Formuleer dan wat je wil zeggen volgens de GEIN formule en spreek met jezelf af om een volgende keer wel te zeggen wat je voelt.

 

 

 

 

 

Direct aan de slag!

Bezoek een van onze informatieavonden